gototopgototop

مقالات

ارتباط

نوشته های انتخابی

موزه ناشنوایان فنلاند

article thumbnail

موزه ناشنوایان فنلاند سطح بالای فقدان آگاهی نسبت به اصول و ریشه ها و تاریخ مربوط به ناشنوایی ، جزو جنبه های با [ ... ]


ادامه ...
 

چهره های ماندگار

خانه
زندگینامه جبار باغچه بان (قسمت اول)
  

 

2  ابتکار روش جدید برای آموزش الفبا 

 

بعد از ورود جبار به تبریز در اواخر اردیبهشت 1299 شمسی ، به آموزگاری مدرسه دولتی " دانش " انتخاب شد. در این زمان ، جبار چون شیوه تدریس الفبای فارسی را نارسا دید ، روش تازه ای برای تدریس آن به کار برد که موفقیت زیادی به همراه داشت و سبب شد آوازه این معلم جدید در شهر تبریز بپیچد.

جبار ضمن تالیف اولین کتابش " برنامه کار آموزگار" (1302 شمسی ) ، به نوشتن کتاب "الفبای آسان" (1303 شمسی ) پرداخت که اوّلین کتاب الفبا آموزخودش محسوب می شود. در واقع ، جبار برای اینکه آموزگار بتواند بدون توسل جستن به زبان مادری کودک ، فارسی را تعلیم کند ، راهنمای تدریس آن را تحت عنوان " الفبای آسان " نگاشت.

به قول خودش :   این کار طبعاً از دست کسی که خود آذربایجانی است بهتر بر می آمد تا دیگران. زیرا به درد و دوای آن نزدیک تر و آشنا تر از برادران فارسی زبان خود است.

جبار در این کتاب ، برای اولین بار روش جدیدی را مطرح کرد که امروز آن را " روش ترکیبی " یا " روش آمیخته باغچه بان " می گویند. این روش نَه شیوه کلی (قیاسی) است که در مکتب خانه ها و مدارس قدیم ایران به کار گرفته می شود و نَه شیوه تحلیلی (استقرایی) است که در مدارس جدید آن روزگار به کار می رفت.

در واقع ، روش ابتکاری جبار واکنشی در مقابل روشهای "کلی" و "تحلیلی" در تعلیم الفبای فارسی است.

1- در روش "کلی" ، کودک ابتدا شکل کلمه را می خواند و پس از اینکه کلمه را آموخت ، تجزیه کلمه به حروف آغاز می شود ( به کارگیری روش از کل به جزء ).

2- در روش "تحلیلی" ، کودک ابتدا حروف را یاد می گیرد و سپس به کمک آنها به یاد گیری کلمات نایل می شود (به کار گیری از جزء به کل ).

3- در روش "ترکیبی" (ابداع جبار) ، ابتدا کل کلمه را که "کلمه کلید" نامیده می شود ، به کودک نشان می دهند و سپس در قالب آن ، حروف جدید را به کودک می آموزند. یعنی کل و جزء کلمه به طور همزمان تعلیم داده می شود.

جبار چون به صحت روش خود ایمان داشت ، در شیراز "بازیچه الفبا" (1311 شمسی ) را ساخت و در تهران آن را از طریق نوشتن کتابهای "دستور تعلیم الفبا" (1314 شمسی) ، "الفبای سربازان" (1323 شمسی) ، "الفبای خود آموز برای سالمندان" (1326 شمسی) و "اسرار تعلیم و تربیت یا اُصول تعلیم الفبا" (1327 شمسی) ، به تکامل رساند که از عوامل مهم گسترش آموزش و پرورش به سبک نوین در ایران محسوب می شود و علیرغم گذشت اینهمه سال ، به عنوان مترقی ترین روش آموزشی همچنان در مدارس به ویژه کلاسهای نهضت سواد آموزی و آموزش در مقطع دبستان در سراسر کشور مورد استفاده قرار می گیرد.

جبار برای نخستین بار از سالهای 1324 تا 1329 شمسی ، روش ابتکاری خود را به چهارصد تا پانصد نفر از آموزگاران آموزش داد. شایان توجه است که روش "ترکیبی" جبار ، یک روش تجربی و ابتکاری بدون اقتباس از الگوهای خارجی است. بدین ترتیب ، در سایه خدمات ارزنده جبار "تعلیم الفبا" که کاری دشوار بود و همه از تدریس آن در کتاب اول دبستان روگردان بودند، درسی شیرین و آسان و ثمر بخش گردید. به گفته جبار ، تنها کسی که در آموزش الفبا روش داشت ، خود او بود.

جبار این نکته را در مقاله علمی خودش تحت عنوان "متد باغچه بان و ماخذهای قوانین علمی آن" مطرح کرد که در روزنامه "سپیده فردا" (دی 1333شمسی) چاپ شد :

 اغلب از آنها گمان می کنند که کتاب اول را که درس می دهند ، متد است. ولی این طور نیست.
متد یک موضوعی است که در آن از چگونگی تطبیق عمل با قانون طبیعی آن بحث می شود و آموزگار باید آن را تحصیل کند. در دبستانهای ما ، متدی در کار نیست و اغلب از آموزگاران از چگونگی انجام کار خود بی خبر هستند و نمی دانند کاری که می کنند ، صحیح است یا نیست. و آنچه در کار است بی اُصولی و سلیقه کورکورانه اشخاص است که موجب عدم رضایت مردم و مدیران مدارس و روسای دوائر فرهنگ و بالاخره خود وزارت فرهنگ می گردد. من با همه گرفتاریهایی که دارم ، محض مبارزه با این بی اصولی ها به نوشتن این مقالات مبادرت کرده ام و امیدوارم با نشان دادن ماخذهای قوانین علمی و طبیعی متد خود و طرز تطبیق این قوانین در تدریس الفبا ، بتوانم به علاقمندان تعالیم ابتدایی راه صحیح را نشان دهم. ..... اگر در دبستانها متد و اصول صحیحی در کار بود و از اجرای صحیح قوانین آموزش ممانعت نمی شد ، کودک نَه فقط در دبستان رفوزه نمی شد بلکه نوشتن و خواندن را بدون حس رنج مانند زبان محیط خود به طور خودیاب می آموخت.  پس متد تدریس عبارت از ارائه آن عمل صحیحی است که موجبات خودیابی و خودآموزی کودکان را فراهم می سازد.

 


ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان

 
 

آخرین اخبار