gototopgototop
English French German Italian Portuguese Russian Spanish

مقالات

ارتباط

نوشته های انتخابی

طریقه ارتباط با ناشنوایان (4)

طریقه ارتباط با ناشنوایان (4)
جزوه درسی
مرکز تربیت معلم کودکان استثنایی
کامران رحیمی شهریور 1361 اشاره چیست؟ ا [ ... ]


ادامه ...
 

زنده یاد جبار باغچه بان

جبار باغچه بان
خانه
زندگینامه جبار باغچه بان (قسمت اول) چاپ
■ تحقیق و نوشته : روزبه قهرمان | تنظیم : رضا ذبیحی   

 

2  ابتکار روش جدید برای آموزش الفبا 

 

بعد از ورود جبار به تبریز در اواخر اردیبهشت 1299 شمسی ، به آموزگاری مدرسه دولتی " دانش " انتخاب شد. در این زمان ، جبار چون شیوه تدریس الفبای فارسی را نارسا دید ، روش تازه ای برای تدریس آن به کار برد که موفقیت زیادی به همراه داشت و سبب شد آوازه این معلم جدید در شهر تبریز بپیچد.

جبار ضمن تالیف اولین کتابش " برنامه کار آموزگار" (1302 شمسی ) ، به نوشتن کتاب "الفبای آسان" (1303 شمسی ) پرداخت که اوّلین کتاب الفبا آموزخودش محسوب می شود. در واقع ، جبار برای اینکه آموزگار بتواند بدون توسل جستن به زبان مادری کودک ، فارسی را تعلیم کند ، راهنمای تدریس آن را تحت عنوان " الفبای آسان " نگاشت.

به قول خودش :   این کار طبعاً از دست کسی که خود آذربایجانی است بهتر بر می آمد تا دیگران. زیرا به درد و دوای آن نزدیک تر و آشنا تر از برادران فارسی زبان خود است.

جبار در این کتاب ، برای اولین بار روش جدیدی را مطرح کرد که امروز آن را " روش ترکیبی " یا " روش آمیخته باغچه بان " می گویند. این روش نَه شیوه کلی (قیاسی) است که در مکتب خانه ها و مدارس قدیم ایران به کار گرفته می شود و نَه شیوه تحلیلی (استقرایی) است که در مدارس جدید آن روزگار به کار می رفت.

در واقع ، روش ابتکاری جبار واکنشی در مقابل روشهای "کلی" و "تحلیلی" در تعلیم الفبای فارسی است.

1- در روش "کلی" ، کودک ابتدا شکل کلمه را می خواند و پس از اینکه کلمه را آموخت ، تجزیه کلمه به حروف آغاز می شود ( به کارگیری روش از کل به جزء ).

2- در روش "تحلیلی" ، کودک ابتدا حروف را یاد می گیرد و سپس به کمک آنها به یاد گیری کلمات نایل می شود (به کار گیری از جزء به کل ).

3- در روش "ترکیبی" (ابداع جبار) ، ابتدا کل کلمه را که "کلمه کلید" نامیده می شود ، به کودک نشان می دهند و سپس در قالب آن ، حروف جدید را به کودک می آموزند. یعنی کل و جزء کلمه به طور همزمان تعلیم داده می شود.

جبار چون به صحت روش خود ایمان داشت ، در شیراز "بازیچه الفبا" (1311 شمسی ) را ساخت و در تهران آن را از طریق نوشتن کتابهای "دستور تعلیم الفبا" (1314 شمسی) ، "الفبای سربازان" (1323 شمسی) ، "الفبای خود آموز برای سالمندان" (1326 شمسی) و "اسرار تعلیم و تربیت یا اُصول تعلیم الفبا" (1327 شمسی) ، به تکامل رساند که از عوامل مهم گسترش آموزش و پرورش به سبک نوین در ایران محسوب می شود و علیرغم گذشت اینهمه سال ، به عنوان مترقی ترین روش آموزشی همچنان در مدارس به ویژه کلاسهای نهضت سواد آموزی و آموزش در مقطع دبستان در سراسر کشور مورد استفاده قرار می گیرد.

جبار برای نخستین بار از سالهای 1324 تا 1329 شمسی ، روش ابتکاری خود را به چهارصد تا پانصد نفر از آموزگاران آموزش داد. شایان توجه است که روش "ترکیبی" جبار ، یک روش تجربی و ابتکاری بدون اقتباس از الگوهای خارجی است. بدین ترتیب ، در سایه خدمات ارزنده جبار "تعلیم الفبا" که کاری دشوار بود و همه از تدریس آن در کتاب اول دبستان روگردان بودند، درسی شیرین و آسان و ثمر بخش گردید. به گفته جبار ، تنها کسی که در آموزش الفبا روش داشت ، خود او بود.

جبار این نکته را در مقاله علمی خودش تحت عنوان "متد باغچه بان و ماخذهای قوانین علمی آن" مطرح کرد که در روزنامه "سپیده فردا" (دی 1333شمسی) چاپ شد :

 اغلب از آنها گمان می کنند که کتاب اول را که درس می دهند ، متد است. ولی این طور نیست.
متد یک موضوعی است که در آن از چگونگی تطبیق عمل با قانون طبیعی آن بحث می شود و آموزگار باید آن را تحصیل کند. در دبستانهای ما ، متدی در کار نیست و اغلب از آموزگاران از چگونگی انجام کار خود بی خبر هستند و نمی دانند کاری که می کنند ، صحیح است یا نیست. و آنچه در کار است بی اُصولی و سلیقه کورکورانه اشخاص است که موجب عدم رضایت مردم و مدیران مدارس و روسای دوائر فرهنگ و بالاخره خود وزارت فرهنگ می گردد. من با همه گرفتاریهایی که دارم ، محض مبارزه با این بی اصولی ها به نوشتن این مقالات مبادرت کرده ام و امیدوارم با نشان دادن ماخذهای قوانین علمی و طبیعی متد خود و طرز تطبیق این قوانین در تدریس الفبا ، بتوانم به علاقمندان تعالیم ابتدایی راه صحیح را نشان دهم. ..... اگر در دبستانها متد و اصول صحیحی در کار بود و از اجرای صحیح قوانین آموزش ممانعت نمی شد ، کودک نَه فقط در دبستان رفوزه نمی شد بلکه نوشتن و خواندن را بدون حس رنج مانند زبان محیط خود به طور خودیاب می آموخت.  پس متد تدریس عبارت از ارائه آن عمل صحیحی است که موجبات خودیابی و خودآموزی کودکان را فراهم می سازد.

 


ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان
ثمینه باغچه بان