موزه ناشنوایان فنلاند

سطح بالای فقدان آگاهی نسبت به اصول و ریشه ها و تاریخ مربوط به ناشنوایی ، جزو جنبه های بارز و برجسته جامعه ناشنوایان محسوب می شود که با آن از سایر جوامع آشکار مشخص می شوند ، انتقال رسوم و عقاید رایج  از نسلی به نسل دیگر در تمام جوامع دیده می شود و این البته در جامعه ناشنوایان از اهمیت خاصی بر خورد دار است چون تقریباً نود درصد از کودکان ناشنوا از والدین شنوا متولد می شوند که از تاریخ ناشنوایان و فرهنگ زبان اشاره هیچ آگاهی ندارند. بنابراین جامعه ناشنوایان شامل مدرسه ناشنوایان و انجمن ویژه ناشنوایان به عنوان محلی شناخته می شوند که همان وظیفه والدین شنوا را به عهده می گیرند و باعث پیوند دادن اینگونه کودکان با میراث ناشنوایان در زمینه های گوناگون همچون زبانی فرهنگی و هنری می شوند.

کودکان در مدرسه ناشنوایان توسط ده درصد از کودکانی که صاحب والدین ناشنوا هستند ، با فرهنگ زبان اشاره آشنا می شوند و آن را به کار می برند در حالیکه این زبان را از والدین شنوای خودشان فرا نگرفته اند. همچنین آنان در بزرگی ، از طریق انجمن ویژه ناشنوایان با میراث و تاریخ خودشان آشنا می شوند و احساس غرور و هویت مستقل پیدا میکنند.

ایده جمع آوری اشیاء برای ایجاد موزه ناشنوایان در فنلاند به ابتدای قرن بیستم میلادی بر می گردد.

فریتزهیرن - عکاس و معلّم ناشنوا - به همراه همسرش "ماریا" در سال 1907 میلادی یک آلبوم عکسهای قدیمی از معلّمان ناشنوا و دوستان خودشان را به کلوب ناشنوایان هلسینکی اهدا کرد فریتزهیرن اوّلین شاگرد کارل اسکار مالم - بنیانگذار آموزش ناشنوایان در فنلاند بود. او بعدها تعدادی از کتب قدیمی و نامه ها و اشیاء متعلق به مدرسه اش را به همان کلوب بخشید.

در اوایل قرن بیستم میلادی ، یوهان سوند برگ  روزنامه نگار و نماینده اعزامی انجمن ناشنوایان فنلاند - در سفر به اروپا ، متوجه شد که در شهرهای پاریس ( فرانسه ) و لیپزیگ (آلمان) موزه مخصوص ناشنوایان وجود دارد، بنابراین با ایده طرح ایجاد یک موزه ناشنوایان در کشورش به فنلاند برگشت.

موزه به مرور زمان صاحب اقلام بیشتری مربوط به آموزش ناشنوایان شد ، از جمله مجسمه های تهیه شده توسط هنرمندان ناشنوا " آلبرت تالروث " و " جی.اف.تالویا " ونیز نقاشی های کشیده شده بوسیله " سیول آنجرو".

به مناسبت یاد بود بیستمین سالگرد تاسیس کلوب ناشنوایان هلسینکی در دوازدهم فوریه سال 1915 میلادی ، یک نمایشگاه شامل اتاق موزه کارلی اسکار مالم جهت بازدیدکنندگان برپا شد که در آن ، تمام آثار ، اشیا ، وسایل و اثاثیه منزل متعلق به نامبرده دیده می شد.

در حال حاضر ، موزه در یک ساختمان چند منظوره متعلق به انجمن ناشنوایان فنلاند که از اتحاد کلوب ناشنوایان هلسینکی با چند کلوب ویژه ناشنوایان بوجود آمد ، مستقر می باشد و از فضای مناسبی برای برپایی نمایشگاه برخوردار است. این موزه در خیابان ILKantie 4  قرار دارد.

در سال 1988 میلادی ، آیین نامه ویژه ناشنوایان فنلاند تنظیم و تصویب شد. بر اساس آن ، موزه مسئولیت ثبت ، جمع آوری و نگهداری میراث ناشنوایان فنلاند به صورت شیء ، عکس ، سند ، کتاب و همچنین سرویس دهی به محققان و برپایی نمایشگاه ها را به عهده گرفت.

اکنون بالغ بر هزار و پانصد شیء و بیش از پنج هزار عکس و مجموعه کتابهای قدیمی و اسناد و مقالات مربوط به آموزش ناشنوایان ، زبان اشاره فنلاند ، اشخاص ناشنوا ، سبک زندگی آنان و مراحل رشد و توسعه انجمن ناشنوایان ، زبان اشاره فنلاند ، اشخاص ناشنوا ، سبک زنگی آنان و مراحل رشد و توسعه انجمن ناشنوایان فنلاند و سایر جوامع ناشنوایان در موزه نگهداری می شود که بعضی از آنها ، منحصر به فرد می باشد و ارزش فراوانی در زمینه مطالعه فولکور و زبان شناسی را دارد. موزه از دو قسمت نمایشگاه دایمی شامل اتاق موزه کارل اسکار مالم و نیز نمایشگاه موقتی که سالی یکی دو بار برپا می گردد ، تشکیل می شود.

آنچه جالب و قابل توجه است که مدارک جمع آوری شده موزه نشان می دهد در اواخر قرن نوزدهم میلادی استعمال زبان اشاره در آموزش ناشنوایان فنلاند قدغن گردیده و کودکان ناشنوا تقریباً برای یک قرن از به کار بردن هرگونه اشارات منع شده و برای این کار مورد تنبیه بدنی هم قرار گرفته اند. علیرغم داشتن این ، تعّصب مروّجان روش آموزشی "شفاهی" ، زبان اشاره فنلاندی توسط کودکان و بزرگسالان ناشنوا زنده ماند و در نهایت بوسیله پارلمان ملی فنلاند به عنوان زبان رسمی ناشنوایان به رسمیت شناخته شده است.

از این رو ، موزه ناشنوایان فنلاند به عنوان جلوه ای از فرهنگ ناشنوایان شهرت دارد و دارای امکانات راهنمایی ویژه پزوهشگران در زمینه ناشنوایان همچون تئاتر ناشنوایان فنلاندی می باشد و به همراه موزه میشل آبه دولپه در پاریس و موزه گالادت در واشنگتن دی . سی . برای آشنایی با تاریخ ناشنوایان و همچنین پژوهش در آن از اهمیت خاصی ، برخوردار است. درایران ، بعداز در گذشت جبار باغچه بان واقع در نبش میدان کلانتری یوسف آباد به همّت همسرش (صفیه میربابایی) و فرزندانش (ثمین ، ثمینه و پروانه باغچه بان ) به اتاق موزه باغچه بان تبدیل شد که در آن تمام اشیا ، آثار ، کتابها ، نامه ها و وسایل آن بزرگمرد نگهداری می شود هر چند در آن برروی بازدیدکنندگان بازنیست ( مگر با کسب اجازه قبلی).

اکنون تولیت آنجا برعهده ریاست سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور است که به علّت داشتن مسئولیت زیاد اداری در سطح کشور ، آنچنان که بایست به امور موزه ای نمی رسد.

صلاح است که این کار توسط کانون ناشنوایان ایران به سر و سامان برسد و همچنین با جمع آورس اسناد و مدارک مربوط به آموزش ناشنوایان در شهرهایی مانند تبریز ، اصفهان و مشهد ، زمینه ایجاد موزه ناشنوایان ایران فراهم شود.

منابع:

1- بروشور مخصوص موزه ناشنوایان فنلاند The Finnis Museum of the Deaf

2- سایت انجمن ناشنوایان فنلاند  The Finnish Association if the Deaf  www.kl-deaf.fi    

3- کارل اسکارمالم 

www.tkukoulu.fi/~comalm/history.html  

پژوهشگر: روزبه قهرمان